شناخت كوتاهى از اسلام

اسلام گواهى دادن بر این امر است كه معبود و مشكل گشاى بر حقى جز خداى یگانه نیست و محمد رسولُ فرستاده اوست، این گواهى مى بایستى با زبان و قلب وجوارح انجام گیرد، و معناى این گواهى آنقدرگسترده است كه ایمان به اركان ششگانه اعتقادى وعمل به اركان پنجگانه عملى اسلام و نیز احسان را در بر مى گیرد، كه این عبارت از آخرین دین از ادیان الهى است كه خداوند مهربان آنرا برخاتم پیامبران حضرت محمد مصطفى (ص) نازل فرموده است.
اسلام یگانه دین برحقى است كه خداوند جز این دین،دین دیگرى از هیچ احدى نمى پذیرد.
خداوند این دین را بقدرى سهل و آسان گردنیده كه هیچ گونه سختى و مشقتى در آن نیست، چیزى بر پیروان آن فرض نگردانیده كه نتوانند انجامش دهند و آنان را به چیزى مكلّف نكرده كه از عهدۀ آن برنیایند.
اسلام دینى است كه پایۀ آن توحید، شعارش صداقت ، معیارش عدالت، مسیرش حقیقت و روحش رحمت است، اسلام مكتب بزرگى است كه انسانها را به هر آنچه در زندگى دنیوى و آخروى برایشان مفید باشد راهنمایى مى كند و ازهر آنچه در دنیا و آخرت برایشان زیان آور باشد باز مى دارد.
اسلام دینى است كه خداوند بوسیلة آن عقاید و اخلاق را صیقل مى دهد ، و دنیا و آخرت را بدان اصلاح مى كند، و بوسیله آن در میان دلهاى پراگنده، و اندیشه هاى متضاد الفت و محبت مى اندازد وآنها را از تاریكى هاى باطل مى رهاند و به شاهراه حق و صراط مستقیم رهنمون مى گردد.

اسلام مكتبى است كه همه اصول و مبانى ، احكام و قوانین و دستورات و برنامه هایش، محكم و  استوار و خلل ناپذیر است جز به حق و راستى خبر نمى دهد، و جز به نیكى و عدالت حكم نمى كند، اعتقاداتش سالم و متین، عباداتش سازنده و رشك آفرین و اخلاقش برازنده و فخر آفرین است .

رسالت اسلام

مهمترین اهدافى را كه اسلام جهت تحقق آن تلاش مى كند مى توان چنین برشمرد:

  1. آشناكردن انسانها به خالق و آفریدگارشان ، به ذات لایزالى كه همواره باقى خواهد بود، به اسماى نیكویش كه همنام دیگرى ندارد، و به صفات متعالى اش  كه بى نظیروبى مانند است، به افعال حكیمانه اش كه در انجام آنها به هیچ شریك و همتایى محتاج نیست و به عبادت و حق بندگى اش كه صرفاً او مستحق و لایق هر گونه پرستش و بندگى است.
  2. دعوت انسانها به سوى عبادت و پرستش ذات یكتاى پروردگار ، بدین صورت كه تمامى آنچه را كه خداوند متعال در كتاب مقدّسش و سنت پیامبرش اعم از اوامر و نواهى كه سعادت دنیا و آخرت انسانها در آن نهفته است بیان داشته مورد عمل قرار دهند.
  3. متوجه كردن انسانها به حقیقت زندگى، كه این دنیا دارى فانى است و زندگى حقیقى پس از مرگ شروع مى شود و مراحل سعادت یا شقاوت انسان از قبر شروع شده تا هنگام برانگیخته شدن بعد از مرگ، و سپس حساب و كتاب، كه آنگاه مسیر هر كس مشخص خواهد شد و هر كس مطابق اعمالش یا به بهشت و یا به دوزخ خواهد رفت اگر خوب كرده خوبى مى بیند و اگر بد كرده بدى.

بنابراین قواعد اساسى اسلام رامى توان چنین خلاصه كرد :

بخش نخست  اركان ایمان

ركن اول  ایمان به خدا:

كه نقاط ذیل را در برمى گیرد .

ألف: ایمان به ربوبیت خداوند متعال ، یعنى اقرار و باور به اینكه صرفاً ذات یگانه اوست كه پروردگار و آفریدگار و صاحب اختیار، و متصرف در تمامى شئون مخلوقاتش است.

ب: ایمان به ألوهیت خداوند متعال ، یعنى یقین و باور به اینكه إله و كارساز و لایق پرستش فقط ذات یگانه اوست و تمامى معبودات دیگر غیر از او ، باطل هستند.

ج: ایمان به اسماء و صفات خداوند متعال ، یعنى یقین و باور به اینكه او اسماى نیكو و صفات متعالى و كامل دارد كه ویژه خود اوست.

ركن دوم ایمان به فرشتگان:

فرشتگان بندگان مكرمى هستند كه خداوند حكیم آنان را آفریده است و آنان بى وقفه به عبادت پروگارشان مشغولند، و گوش بفرمان او هستند، خالق حكیم آنان را به اعمال زیادى مكلف كرده است ، از جمله آنها حضرت جبرئیل (ع) است كه خداوند مأموریت وحى را به او سپرده است كه وحى را از نزد خداوند مى آورد و به هركسى از انبیاء و رسولان علیهم الصلاة و السلام كه خداوند بخواهد مى رساند.
یكى دیگر ازفرشتگان میكائیل (ع) است كه خداوند او را مأمور باران و نباتات نموده است.
دیگرى اسرافیل (ع) است كه خداوند او را مأمور نفخ صور كرده است و این هنگامى است كه به حكم پرودگار فرصت بى هوش شدن زندگان و سپس برانگیخته شدن همۀ مردگان فرارسده و دیگرى ملك الموت است كه مأمور قبض ارواح گردیده است .

ركن سوم ایمان به كتب آسمانى:

خداوند مهربان كتابهایى را برپیامبرانش علیهم الصلاة و السلام  نازل فرموده كه مصدر هدایت و سعادت و تمامى خوبى ها است .
كتابهایى كه ما در بارۀ آن مى دانیم عباتند از:
الف: تورات كه خداوند آنرا بر موسى علیه السلام نازل فرموده و این بزرگترین كتابى است كه خداوند براى بنى اسرائیل نازل فرموده است.
ب: انجیل كه خداوند آنرا برعیسى علیه السلام نازل فرموده است.
ج: زبور كه خداوند آنرا به داؤد علیه السلام داده است .
د: قرآن كریم كه خداوند آنرا بر خاتم أنبیاء حضرت محمد(ص) نازل فرموده است.
از ویژگیهاى قرآن این است كه خداوند بوسیله آن بقیۀ كتب آسمانى را منسوخ كرده و خودش حفاظت آنرا به عهده گرفته ، زیرا كه این كاملترین و پایدارترین دستور زندگى به عنوان روشن ترین حجت و برهان الهى بر بندگانش تا روز قیامت باقى خواهد ماند.

ركن چهارم ایمان به پیامبران:

خداوند متعال پیامبرانى را براى هدایت بندگایش فرستاده است ، كه اولین آنها حضرت نوح علیه السلام و آخرین شان حضرت محمد(ص) است.
تمامى پیامبران علیهم الصلاة والسلام بشمول حضرت عیسى بن مریم و حضرت عزیر انسانهایى هستند كه آفریده شده اند، و هیچگونه خصوصیتى را از صفات و خصوصیات ربوبیت كه ویژه پروردگار است دارا نیستند بلكه آنها صرفاً بندگانى از بندگان خدا هستند كه خداوند آنان را بوسیله رسالت و نبوّتش برگزیده و اعزاز بخشیده است.
و آنگاه خداوند سلسلۀ ارسال پیامبران-علیهم الصلاة السلام- را بوسیله رسالت حضرت محمد(ص) ختم نموده و ایشان را به عنوان آخرین پیامبر بسوى همه انسانها فرستاده است كه بعد از ایشان تا قیامت پیامبر دیگرى نخواهد آمد.

ركن پنجم ایمان به روز قیامت:

روز قیامت یا روز رستاخیز بقدرى بزرگ و هولناك است كه نمى توان تصورش كرد آنروز پروگار قادر متعال همۀ انسانها را از قبرهایشان زنده خواهد كرد تا اینكه براى همیشه زنده و
جاوید بمانند، یا در بهشت جاویدان و دار نعمتها ،و یا در دوزخ رسوا كننده و دار ذلتها، ایمان به روز رستاخیز، ایمان به تمامى آن حقایقى است كه انسان پس از مردن با آنها روبرو مى گردد، مانند فتنۀ قبر، نعمتها، عذاب و آنچه كه بعد از آن رخ خواهد داد ، مانند زنده شدن پس از مرگ، و جمع شدن در میدان محشر، و وزن و حساب اعمال و نهایتاً بهشت یا دوزخ .

ركن ششم ایمان به تقدیر:

تقدیر یا سرنوشت، ایمان و باور به این امر است كه خداوند حكیم و توانا تمامى این كائنات را طبق برنامه معینى كه خود با علم و حكمت خویش آنرا طراحى كرده آفریده است فلذا یكایك ذرات و حوادث این جهان را با علم ازلى اش مى داند و در نزد او در لوح محفوظ نوشته است چون كه او همه چیز را خواسته و دانسته آفریده بناءً این خبر با اراده و قدرت بى پایان او هیچ ذره اى در این جهان پدید نخواهد آمد ، و هیچ برگى از درخت نخواهد افتاد.

بخش دوم اركان اسلام

اسلام بر پنج پایه استوار گردیده كه انسان تابه این پنج پایه یا پنچ ركن ایمان نیاورد و آنها را در عمل پیاده نكند مسلمان واقعى نخواهد گردید.

پایۀ اول كلمۀ شهادت:

یعنى گواهى دادن و ایمان و باور داشتن به اینكه جز خداى یگانه هیچ معبودى سزاوار پرستش نیست و محمد پیامبر و فرستاده او ست، این كلمۀ شهادت در واقع كلید اسلام است ،و ستون فقراتى كه تمام دین بر آن مى ایستد.
پس جزء اول كلمۀ شهادت اثبات این امر است كه صرفاً یك ذات قادر و توانایى بر حق است و لایق پرستش ، و غیر او تمامى معبودان دیگر باطل و بى اختیارند.
و در جزء دوم كلمه تلقین این درس است كه پیامبر(ص) را در هر آنچه خبر مى دهد تصدیق كنیم، و از أوامرش اطاعت نمائیم، و از هر آنچه مارا باز داشته بازآئیم، و جز در پرتو شریعتش عبادت نكینم.

پایۀ دوم نماز:

خداوند نماز را در شبانه روزى پنج مرتبه فرض گردانیده تا اینكه بنده و لو جزئى از حق پروردگاوش را اداء نماید، و شكر نعمتهایش را بجاى آورد، و تا اینكه بوسیله این نماز بتواند با پروردگارش رابطه بر قرار كند، با او راز و نیاز كند و او را بخواند و سر انجام تا اینكه این نماز بنده مسلمان را از گناهان و بدى ها باز دارد.
از دیگر ثمرات نماز این است كه ایمان را پالایش مى دهد ثواب و پاداش بى شمارى جلب مى كند، نماز گذار از نظر روحى و جسمى احساس راحت و آرامش مى كند، و خلاصه اینكه نماز ضامن سعادت ابدى انسان است.

پایۀ سوم  زكات:

زكات عبارت از مالى است كه شخص مسلمان باید آنرا به افراد فقیر و مستحق و دیگر جهاتی كه دادن زكات به آنان مشروع است بپردازد، البته زكات مانند نماز بر هر مسلمانى فرض نیست بلكه صرفاً بر آن عده از مسلمانان فرض گردیده كه دارایى شان به حد معینى برسد و یكسال كامل از ملكیت آن بگذرد.
زكات راخداوند به این دلیل فرض گردانیده تا اینكه مسلمان صاحب نعمت و دارایى، در دینش محكم گردد، در اخلاق و رفتارش رشد كند، و تااینكه خداوند آفات و بلیات را بوسیله این صدقه از او و اموالش دفع نماید، و گناهان و تقصیراتش را ببخشد، و در عین حال كمك و دستگیرى براى افراد فقیر و ناتوان جامعه باشد و آنانرا در شئون زندگى شان یارى كند.
با این وجود این مقدار مالى كه خداوند به عنوان زكات بر مسلمانان فرض گردانیده نسبت به آنهمه مال و نعمت وآسایشى كه خداوند به آنان داده بسیار ناچیز و اندك است .
پایۀ چهارم روزه:
روزه عبادتى است كه خداوند سالى یك ماه بر مسلمانان فرض گردانیده و آن ماه مبارك رمضان ماه نهم قمرى است ،در این ماه همۀ مسلمین مكلفند، از صبح تا شب از خوردن، آشامیدن ، و جماع كردن باز بایستند، كه خداوند مهربان در عوض با فضل و احسان خودش ایمان شان را كامل مى گرداند ، از گناهان شان در می گذرد، درجاتشان را بلند مى نماید ، علاوه بر این دیگر ثمرات ارزشمند دنیوى و اخروى نیز بسیار است كه در ماه مبارك رمضان براى روزه داران حاصل مى گردد.

پایۀ پنجم حج:

و آن عبارت از سفر براى زیارت خانه خداست كه در زمان مخصوص و با شرایط مخصوص انجام مى گیرد حج را خداوند بر هر مسلمانى كه توانایى جسمى و مالى داشته باشد یك مرتبه در عمرفرض گردانیده است، این فرصتى است كه مسلمین جهان از هر سو براى پرستش پروردگار یگانه شان در بهترین و مقدس ترین سرزمین دور هم جمع شوند، و بدون آنكه فرقى میان رئیس و مرؤس و غنى و فقیر و سیاه وسفید وجود داشته باشد همگى بایك لباس به پیشگاه پروردگار شان مى بایستند، از مهتمرین اركان حج وقوف عرفه ، طواف كعبه مشرفه(قبله مسلمین جهان) و سعى بین صفاو مروه را مى توان نام برد.
علاوه برآن منافع بى شمارى نیز در حج وجود دارد كه ازحد و حصر خارج است چه منافع دنیوى و چه اخروى.

بخش سوم احسان

احسان این است كه بندۀ مؤمن و مسلمان خدا را چنان پرستش كند كه گویا او را مى بیند، اگر او خدا را نمى بیند باور و یقین داشته باشد كه خداوند حتماً او رامى بیند یعنى بنده مسلمان باید در حین عبادت این احساس را در خود بوجود آورد. مسلماً زمانى این تصور و یقین در او بوجود خواهد آمد كه به یكایك سنتهاى پیامبراكرم  (ص) عمل نماید و از هر گونه مخالفتى بپرهیزد.

سایر احكام اسلام

همه آنچه كه گذشت اسلام نامیده مى شود، این را نیز باید دانست كه اسلام زندگى پیروانش را اعم از فرد یا گروه به گونه اى تنظیم نموده ، كه سعادت دنیا و آخرت را براى شان تضمین مى نماید، ازدواج را حلال گردانیده و بدان تشویق نموده است، و زنا و لواط و سایر زشتى ها را حرام كرده است، صله رحم و شفقت و مهربانى با فقراء و مساكین و دستگیرى آنان را واجب گردانیده است، همچنین به هرگونه اخلاق نیكو ترغیب نموده و از هر گونه اخلاق زشت و ناپسند باز داشته است، روزى حلال را كه از راه تجارت و كشاورزى و دیگر مشاغل سالم حاصل شود حلال گردانیده، و سود تجارت حرام و سایر معاملاتى را كه در آن غش و فریب باشد حرام نموده است.

عدالت اسلام

اسلام همچنین تفاوت مردم در استقامت بر دین و رعایت حقوق دیگران را نیز در نظر داشته است ، فلذا همچنین كه عقوبات و تنبیهات باز دارنده اى براى یك سرى خلاف ورزى هاى متعلق به دین و ذات ملكوتى اش مانند ارتداد (بى دین شدن) و زنا و شراب خوارى وغیره در نظر گرفته از سوى دیگر تنبیهاتى نیز براى تجاوزات و حق تلفى هاى مردم تعیین نموده است این حق تلفى چه در مال دیگران باشد، چه در آبرو و حیثیت آنان و چه درخون شان مانند آدم كشتن، دزدى كردن، تهمت زدن، كسى را كتك زدن، آزار دادن و مال را غصب كردن، و غیره.
همۀ اینها عقوبات و تنبیهاتى است كه نسبت به نوع جرم و گناه، بسیار مناسب است  به گونه اى كه حق هیچكدام از دو طرف ضایع نمى شود.

اسلام همچنین رابطه حاكم با محكومین را نیز تنظیم نموده است، درصورتى كه گناهى در اطاعت ازحاكم نباشد اطاعت او را بر محكوم واجب گردانیده است، و شورش و سركشى علیه حكام را حرام گردانیده است، زیرا كه این گونه برخوردها معمولاً مفاسد زیادى را در پى دارد.

جمع بندی

با این جمع بندى مطلب را بپایان مى بریم كه :
أولاً: اسلام براى سعادت انسانها آمده است ، لذا مى خواهد كه انسان جهت ایجاد رابطه سالم میان خود و پروردگارش و فرمانبردارى از خالق یكتا آنگونه كه دستور داده تلاش كند ، و همچنین رابطه اش را در تمام شئون زندگى با همنوعان خویش مستحكم گرداند.
ثانیاً: هیچ خیر و نیكى اى نیست كه اسلام بدان امر نكرده و ترغیب ننموده باشد و هیچ بدى و رذالتى نیست كه اسلام از آن نهى نكرده و امت را از آن باز نداشته باشد، چه در عقاید و احكام، چه در معاملات و اخلاق وچه در هر بخش از زندگى، كه این خود بر كمال و حسن این دین جهان شمول دلالت روشن دارد.
به امید سعادت و كامیابى همه مسلمین در سراسر گیتى.


تهيه:

كانون پژوهشهاى علمى

دانشكاه اسلامى مدينة منوره

ترجمه:

عبدالله حيدری

1420 هـ ق

1377 ش

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

  • مجموعه تالیفات استاد در یک فایل

    مجموعه تالیفات استاد

    مجموعه کتب ترجمه شده توسط استاد در یک فایل

    مجموعه ترجمه های استاد

    مجموعه مقالات استاد در یک فایل

    مجموعه مقالات استاد

    مجموعه تالیفات و ترجمه ها و مقالات استاد در یک فایل

    مجموعه تالیفات و ترجمه ها و مقالات

  • %d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: